Van ven naar ven

Oisterwijk is een van de oudste toeristische bestemmingen van het land. En dat is te zien. In het mooie oude dorp word je op dorpsplein de Lind al snel verleid door het ene terrasje na het andere. Het plein is genoemd naar de lindeboom die hier in de veertiende eeuw op miraculeuze wijze een brand overleefde, waarna er natuurlijk prompt een kapel voor werd opgericht. De linde die er nu staat is een jonge loot die in het vermolmde hart van de oude boom bleek te groeien. Ook alweer een wonder.

Maar hoe mooi Oisterwijk zelf ook is, daar komen de mensen niet voor. Het is het natuurgebied de Oisterwijkse bossen en vennen dat zo vermaard is, met nadruk op de vennen. Vooral in het weekend is het hier af en toe dringen op de fietspaden. Maar ondanks de drukte zorgt een blik op het spiegelende water van de tientallen vennen altijd weer voor verstilling. Het is net of je Nederland – of in ieder geval de bewoonde wereld – ver achter je hebt gelaten.

Niet alleen toeristen weten de vennen te waarderen, getuige de prachtige landhuizen die tussen de bomen door te ontwaren zijn. De uitdijende nieuwbouw baarde natuurliefhebbers een eeuw geleden al kopzorgen. Natuurmonumenten kocht de eerste vennen in 1913, om de geplande verkaveling voor villaverkoop te dwarsbomen.

De vennen zijn het waard om te beschermen omdat het mooie plekjes zijn, maar ook vanwege hun respectabele leeftijd. De geschiedenis gaat helemaal terug tot de laatste ijstijd, toen de meeste vennen werden gevormd door winderosie. Dat is tot de dag van vandaag nog te zien aan de uitgerekte vorm in oost-westelijke richting en de omringende zandheuvels.

Alleen het diepe, ovaalvormige Kolkven heeft een andere ontstaansgeschiedenis: het is het restant van een oud smeltwaterdal. Staand aan de oever van het rustige wateroppervlak is het moeilijk voor te stellen dat dit ven is gevormd door een woest stromende rivier. Laat staan dat hier een enorme ijsvlakte heeft gelegen.

De naam van het ven is vanwege dat kolkende water van lang geleden erg toepasselijk, in tegenstelling tot die van de prachtige, grillig gevormde Goorvennen. Die naam klopt misschien alleen wat betreft het Achterste Goorven; dit is nog niet uitgebaggerd en daardoor troebel. Het verschil met het heldere water van het Voorste Goorven is goed te zien.

Paard, paard!
Ook voor kinderen zijn de Oisterwijkse bossen en vennen een goede bestemming. Er zijn cafeetjes en speeltuinen om regelmatige pauzes in te lassen en je hebt er zelfs een zwemven. Het fietsroutenetwerk dat ook hier is doorgedrongen maakt een fietstocht tot een speurtocht.

Zelfs de heel kleintjes die nog niet zelf kunnen fietsen, zoals de tweejarige Olivia, hebben het hier naar hun zin. Al is het maar omdat de fietspaden hier en daar glooien. “Oeh, gaat hard!” giert ze als het bergafwaarts gaat. En de paarden die te zien zijn op de ruiterpaden kunnen rekenen op een warm onthaal. “Hee, paard, paard!” roept ze enthousiast zo gauw ze er weer eentje ontwaart.

Vanaf de fiets is een heel aantal vennen te zien, maar het loont de moeite om af en toe af te stappen en er een stukje langs te lopen. De hoogteverschillen en de nabijheid van het water maken het ook voor kinderen boeiende wandelingetjes. En er zijn veel watervogels te zien. Vanaf het vogelkijkscherm bij het Kolkven zijn futen, aalscholvers en eenden van dichtbij te bekijken. Op het bijbehorende informatiescherm kun je de naam van de vogels meteen opzoeken.

Pikmikken
Regelmatig afstappen is verplichte kost als je met kinderen op pad bent en dat is geen straf. Boshuis Venkraai is bijvoorbeeld een goed plekje voor een pauze. Dit mooie huisje met rood-witte luiken staat midden in de bossen, met zowel het Voorste Goorven als het Kolkven binnen handbereik.

Bij het terras ligt een speeltuin, zo kunnen de kinderen zichzelf lekker bezighouden terwijl je zelf even onderuitzakt met een welverdiende cappuccino. Het cafeetje is een populaire stek bij moeders, op het terras is regelmatig een ware ‘mama meeting’ aan de gang. Een van de moeders verzucht: “Ik zat met een dilemma: ga ik poetsen of ga ik met de kids genieten van het mooie weer? Toen dacht ik: pfff, wat nou dilemma, gáán!”

Intussen maakt het kroost de speeltuin onveilig. Kleine Olivia stelt zich bij de glijbaan aan een meisje voor met: “Ik ben aan ’t pikmikken, en jij?” Ook ontpopt ze zich al snel tot gastvrouw van het terras. “Dag!” roept ze naar mensen die vertrekken, terwijl ze druk zwaait en sommigen zelfs trakteert op een kushand.

Aan de oostkant van de Oisterwijkse bossen en vennen fiets je haast ongemerkt een ander bekend natuurgebied in: de Kampina. Het staat bekend om de heide, maar ook hier liggen veel vennen. Vanaf het fietspad is bijvoorbeeld het Belversven goed te zien. De naaldbossen van de Oisterwijkse bossen en vennen lopen hier door. Net als op zoveel plaatsen werden de bomen aangeplant voor de mijnbouw in Zuid-Limburg. Het draagt bij aan de on-Nederlandse uitstraling, uitkijkend over de vennen waan je je af en toe in Scandinavië.

Verder naar het westen gaan de naaldbomen langzaam over in de loofbossen, beekdalen en weilanden van landgoed de Oude Hondsberg. Hier ligt het Rietven, een bijzondere eend in de bijt omdat het in verbinding staat met een riviertje, in tegenstelling tot de andere vennen. Daardoor is het niet verzuurd geraakt en hoefden aan dit ven geen herstelwerkzaamheden te worden uitgevoerd.

Het Rietven oogt ook heel anders dan de andere vennen. Wilgen omzomen de waterkant en het riet is hier wel een paar meter breed. Het is een mooi plekje om even af te stappen en het dijkje op te lopen tot de houten loopbrug die in het midden het water doorlaat. Van Scandinavië lijk je hier wel te zijn beland in een Amerikaans wetland, met ondoordringbare oevers waarin oudere kinderen met een beetje fantasie krokodillen kunnen ontwaren. Een ruig, wild plekje, waar waterlelies voor een scheutje lieflijkheid zorgen. Het is maar goed dat sommige dingen met rust worden gelaten.

Tip
Hang de buggy aan je fiets en onderbreek de fietstocht voor een wandelingetje. De meeste paadjes zijn vanwege boomwortels en rul zand niet geschikt voor buggybandjes, maar bij het bezoekerscentrum start een rolstoelwandeling van 3,5 kilometer (in te korten tot 2 kilometer) die goed te doen is. De route is aangegeven met paaltjes voorzien van een rolstoellogo en voert onder andere langs Boshuis Venkraai en het Kolkven. Meer info: www.natuurmonumenten.nl

Praktisch Informatie
VVV Oisterwijk, Spoorlaan 82d, Oisterwijk, tel. (013) 528 23 45, www. regio-vvv.nl

Bekijken
– Bezoekerscentrum Oisterwijkse bossen en vennen, Van Tienhovenlaan 5, Oisterwijk, tel. (013) 523 18 00, www.natuurmonumenten.nl. Geopend dinsdag-zondag 10-17 uur
– Staalbergven, Vennelaan 8, Oisterwijk, (013) 528 47 14, www.sportbedrijfoisterwijk.nl. Geopend maandag-vrijdag 12-19, weekend 10-18 uur. Van 30 juni t/m 31 augustus ook doordeweeks vanaf 10 uur. Toegang: € 3,65, kinderen geboren sinds 1993 € 2,15
– Boshuis Venkraai, Bosweg 162, Oisterwijk, (013) 52 82 396, www.venkraai.nl/cms/venkraai. Geopend dagelijks 10-17, zondag vanaf 9 uur, donderdag gesloten

Fietsverhuur
Piet Plezier Recreatie, Vennelaan 5, Oisterwijk, tel. (013) 521 59 00
Schepens Tweewielers, Kerkstraat 21, Oisterwijk, tel. (013) 521 73 26

Tekst en foto's: Fiets actief Linda Korsten.

Reacties