Haar mooiste en meest verschrikkelijke uur
door Raymond Kerckhoffs
Eddy Merckx noemde het de zwaarste beproeving in zijn leven. “Het uurrecord heeft mij een jaar van mijn leven gekost”, beweert ’s werelds beste wielrenner aller tijden nog steeds. Leontien Zijlaard-van Moorsel bevestigt de woorden van de ‘Kannibaal’, maar in de aanloop en in Mexico bleek meer dan ooit in haar carrière dat pijn lijden voor ‘Tinus’ ook genot kan zijn. “Ach, wat is een uur afzien op een mensenleven”, concludeerde ze direct na haar record.
Het is even over negenen in de ochtend op woensdag 1 oktober 2003, wanneer Van Moorsel op het op 2300 meter hoogte gelegen Cedom in Mexico-City arriveert. De dauw hangt nog in de lucht, maar de weersomstandigheden zijn ideaal. Een kwartiertje later stapt Van Moorsel op de fiets om enkele rondjes warm te rijden. Iedereen weet dat de baan nog nat is, maar op sommige momenten durft blijkbaar niemand de ‘koningin’ tegen te spreken. Al na 50 meter gaat het mis. Nooit en te nimmer rijdt de drievoudig Olympische kampioene van Sydney hoog in de baan, maar juist deze keer stuurt ze naar boven. Ineens glipt haar achterwiel weg, ze valt en glijdt als een sjoelsteen helemaal naar beneden. Minutenlang blijft ze roerloos zitten. De schrik is in haar lijf geschoten en met een krijtwit gezicht verlaat ze de baan, terwijl de moedeloosheid van de gezichten bij het hele begeleidingsteam is af te lezen. Ruim tien minuten later probeert ze het weer, maar bij het inrijden breekt haar moreel nog meer. De angst regeert en de ‘pootjes’ voelen stram.
Michael Zijlaard neemt haar mee in de catacomben. De missie lijkt te stranden. Toch weet de immer positieve echtgenote haar moed in te spreken. Hij spreekt over de val van Lance Armstrong op Luz Ardiden. De Amerikaan haakte in een handtas, maar na een harde botsing met de grond stond hij op en zette meteen aan voor de beslissende demarrage van de Tour. “Het is nu of nooit”, geeft Michael aan.
De bemoedigende woorden beuren Van Moorsel enigszins op. Om exact vier minuten over tien staat de Bella Donna van de Nederlandse wielersport in de startblokken. “Tinus, waar begint ge aan. Wat gaat ge uzelf aandoen?”, vraagt vader Van Moorsel zich hardop af op de tribune. Maar al snel komt het antwoord. In haar eerste rondje rijdt ze twee seconden sneller dan in het geplande schema dat op 45,350 kilometer is afgestemd. Het record van aartsrivale Jeannie Longo (45,094) moet verpulverd worden. Die missie is duidelijk.Met een prachtige houding op de fiets, waarbij ze haar bovenlichaam wonderbaarlijk stil houdt, werkt Leontien haar rondjes af. Sneller dan ooit, soms zelfs zo snel dat het tot paniek in haar team leidt. “Ze blaast zichzelf op”, vreest dokter Tjeerd de Vries. Maar Leontien weet waar ze mee bezig is.
Dit is haar uur, nu mag ze de kunst van het afzonderen – de eenzame strijd - bewijzen. Twee jaar na de mislukte poging in Manchester. “Wanneer je afziet op de fiets, dan heb je wel eens kramp in de benen”, vertelde ze daarover. “Maar nee, zo veel pijn als in Manchester heb ik nooit eerder in mijn leven geleden. De eerste tien minuten ging het nog. Toen voelde ik de eerste verzuring aanzetten. Heb je een superdag, dan trap je daar doorheen. Nu werd het draaien harken. Zeker toen ik zag dat het schema niet meer haalbaar was, leek het wel alsof iedere pedaalwenteling meer pijn deed. Maar opgeven? Nee, ik moest daar doorheen. Ik moest voelen wat een uur pijnlijden inhield.” Na tien kilometer blijkt ze op de tonen van Rene Frogers ‘This is the moment’ nog een versnelling in de benen te hebben van een halve seconde per ronde (333,3 meter). “Denk aan Longo, denk aan iedereen die je dit niet gunt”, roept een zenuwachtig dartelende Michael haar vanaf de pelouse bemoedigend toe.
Na een half uur ligt de negenvoudig wereldkampioene al 525 meter voor op de Française. De ademhaling blijft perfect en ook op haar houding op de fiets is niets aan te merken. Als een robot draait ze haar rondjes. Afzien lijkt ze opnieuw tot schoonheid te verheven. Pas in het laatste kwartier moet ze met al haar ledematen gaan ‘werken’. “De laatste tien minuten waren vreselijk”, gaf Leontien na afloop toe.
Maar met liefst 971 meter verschil heeft ze het record van Longo verpulverd en de 46,065 kilometer staan definitief in de boeken. Leontien moet aan het zuurstof en kan niet meer op haar benen blijven staan. Maar de gelukzalige glimlach krult rond haar lippen. Het doel is bereikt. “Maar het was een grote verschrikking. Alles deed pijn. Ik voelde de krampen in mijn bovenbenen, mijn bilspieren en zelfs in mijn ‘muts’. Ik kon door de pijngrens heen, omdat de benen super waren. Het eerste half uur was ongelooflijk. Het leek wel alsof de fiets een paar kilogram lichter was dan het afgelopen jaar in alle trainingen. Het laatste rondje was ik alle pijn vergeten. Ik dacht aan alle mensen die het laatste jaar zo druk hier mee bezig zijn geweest. Het legde een zekere druk bij me, maar dan wel in de positieve zin. Al doe ik dit echt nooit meer.
Een grotere verschrikking als dit uur is er in de wielersport niet denkbaar.”